Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
300003462007FARMASÖTİK TEKNOLOJİ IIZorunlu365
Dersin Seviyesi
Lisans ve Yüksek Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı öğrencilerin iki fazlı ilaç salım sistemlerini tanımlamasını, bu formülasyonların oluşum teorileri hakkında bilgi sahibi olmasını, iki fazlı sistemlerin yapılarını, bileşimlerine giren maddeleri ve akış özelliklerini kavramasını, bu sistemlerin formülasyonlarının tasarımını yapmasını ve hazırlamasını, iki fazlı sistemlerde aranan özellikleri karakterizasyon yöntemleri ile tespit edebilmesini, bu sistemlerin dayanıklılıkları hakkında bilgiye sahip olmasını ve çeşitli tekniklerle bu kavramı değerlendirmesini, elde edilen formülasyonlarda aranan kalite kontrol parametrelerini bilmesini ve bu kavramı değerlendirebilmesini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Tamer Güneri, Prof. Dr. Gökhan Ertan, Prof. Dr. Özgen Özer, Assoc. Prof. Dr. Dr. Ferhan Sevgi, Assoc. Prof. Dr. Dr. Esra Baloğlu, Assoc. Prof. Dr. Yeşim Karasulu, Assoc. Prof. Dr. Işık Özgüney, Assoc. Prof. Dr. Mine Özyazıcı, Assist. Prof. Dr. Mesut Arıcı, Assist. Prof. Dr. Sinem Yaprak Karavana, Assist. Prof. Dr. Evren Homan Gökçe
Öğrenme Çıktıları
1Kolloidal dağılımların yapısını kavrayabilme ve dayanıklılığını artırmak için neler yapılması gerektiğini bilme, bozunma karakteristiklerini algılayabilme
2Viskoziteyi tanımlayabilme, viskozite ölçme yöntemlerini kavrayabilme ve arttırmak için kullanılan yardımcı maddeleri sayabilme
3Emülsiyon oluşum teorilerini kavrayabilme, hazırlama yöntemlerini teorik olarak açıklayabilme ve pratik olarak uygulayabilme, emülsiyonların akış özelliklerini ve dayanıklılıklarını değerlendirebilme, farklı emülsiyon tiplerini tanımlayabilme, ve hazırlayabilme
4Sıvı kristalleri tanımlayabilme ve oluşum mekanizmasını açıklayabilme
5Linimentin yapısını tanımlayabilme, hazırlama yöntemlerini açıklayabilme ve liniment hazırlayabilme.
6Merhem tanımı yapabilme, bileşimine giren maddeleri kavrayabilme ve bu maddeler ile merhem hazırlayabilme, dayanıklılıklarını değerlendirebilme, merhemlerin saklanması için gerekli olan ambalaj özelliklerini tanımlayabilme
7Deriden permeasyon ve penetrasyon mekanizmasını kavrayabilme ve çeşitli modeller ile test edebilme
8Patlar ve diş macunları hakkında bilgi verebilme ve hazırlayabilme, diş ve diş eti hastalıkları hakkında fikir sahibi olabilme
9Eczacılıkta kullanılan sabunları açıklayabilme, hazırlayabilme ve bozunmasını değerlendirebilme
10Supozituvar ve ovülleri tanımlayabilme, hazırlayabilme, dayanıklılıklarını ve yapılan testleri değerlendirebilme
11İki fazlı diğer preparatların tanımlarını yapabilme, uygulama yerlerini anlayabilme
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Dersin final sınavına girmek için laboratuar uygulamasından başarılı olması istenmektedir.
Dersin İçeriği
İki Fazlı Sistemler ve Kolloidal Sistemlerin Tanımı, Koloidal Sistemlerin Özellikleri ve Hazırlama Yöntemleri ve Stabilitesi, Viskozite, Viskozite Ölçme Yöntemleri, Viskoziteyi Arttıran Maddeler, Dispers faza ait özellikler, Süspansiyonlar Tanımı, Hazırlanması ve Özellikleri, Emülsiyonların Tanımı, Yüzey Gerilimi Kavramı, Emülgatörler ve sınıflandırması, Sıvı Kristaller, Üçgen Faz Diyagramı, Emülsiyon oluşum teorileri, Emülsiyon Hazırlama yöntemleri, Emülsiyonların Özellikleri, Reoloji, Çoklu Emülsiyonlar, Mikro-emülsiyonlar, Linimentler, Merhemlerin tanımı, merhem sıvağları, merhem stabilitesi, hazırlanmaları ve ambalajları. Deriden penetrasyon ve absorbsiyon, absorbsiyona etki eden faktörler, penetrasyonu arttıran maddeler, absorbsiyon ölçmede kullanılan in vitro ve in vivo yöntemler, merhem çeşitleri, patlar, sabunlar, Suppozituvarlar tanımı ve hazırlanması, suppozituvarlarda yapılan tayinler, Ovüller ve pessarileri tanımı ve hazırlanması. Diğer iki fazlı farmasötik ürünler (Devai kalemler ve kağılar, bujiler, dağlayıcı kalemler, lapalar ve seraların tanımları)
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1İki Fazlı Sistemler ve Kolloidal Sistemlerin Tanımı, Kolloidal Sistemlerin Özellikleri ve Kolloidal sistemlerin Hazırlanması ve Stabilitesi Moleküler Dispersiyonlar Kolloidal Dispersiyonlar Kaba Dispersiyonlar Kolloidal Dağılımların Partikül Büyüklüğü Ve Yüzey Alanı Kolloidal Dağılımların Partikül Şekli Kolloidal Dağılımların Çeşitleri Kolloidal Dağılımların Sınıflandırılması Kaynaklarına Göre Ortam İle Elektriksel İlişkilerine Göre Kolloidlerin Hazırlanması Kondensasyon Yöntemleri Dispersiyon Yöntemleri Kolloidal Partiküllerin Saflaştırılması Kolloidal Dağılımların Genel Özellikleri Optik Özellikler Kinetik Özellikler Elektriksel Özellikler Kolloidal Partiküllerin Büyüklerinin Tayini Kolloidal Dağılımların Stabilitesi Eczacılıkta Kullanılan Kolloidal Dağılımlar Kolloidal Dağılımların Kullanışları Anorganik Kollaidal Preparatlar Kolloidal Gümüş Preparatları Diğer Kolloidal PreparatlarTanışma ve okuma/kaynak tarama
2Viskozite, Viskozite Ölçme Yöntemleri, Viskoziteyi Arttıran Maddeler, Reoloji Akış Türleri Viskozite Ölçüm Metodları Viskozite Arttırıcı Maddeler Viskozite Arttırıcı Anorganik Maddeler Viskozite Arttıran Tabi Organik Maddeler Viskozite Arttırıcı Yarı Sentetik Organik Maddeler Viskozite Artırıcı Tam Sentetik MaddelerOkuma ve kaynak tarama
3Dispers faza ait özellikler, Süspansiyonlar Tanımı, Süspansiyonların Hazırlanması ve Özellikleri Süspansiyonların Formülasyonu Formülasyon Aşamaları Süspansiyon Şeklinde Hazırlanan Yapımlarda İstenen Özellikler Süspansiyon Hazırlamasında Kullanılan Aletler Süspansiyonlarda Sebatlığa Etki Eden Faktörler Süspansiyonlarda Yapılan Tayinler (Kontroller) Süspansiyonlarda Preparat Tipleri Kuru Süspansiyonlar Oral Süspansiyonlar Dermatolojik Süspansiyonlar Enjeksiyonluk Süspansiyonlar Süspansiyonların Üstünlükleri İyi Bir Süspansiyonda Bulunması İstenen ÖzelliklerMentollü Suspansiyon, Kloralhidratlı Suspansiyon, Luminal sodikli Suspansiyon, Sodyum sitratlı Suspansiyon, Magnezyum hidroksit Suspansiyonunun Hazırlanışı
4Emülsiyonların Tanımı, Yüzey Gerilimi Kavramı, Emülgatörler ve sınıflandırması Emülsiyonun Kısımları Sulu Faz Yağlı Faz Emülsiyon Oluşumu Yüzey Gerilim Kuvveti Yüzey Gerilimi Tayin Metotları Yalancı (Kuasi) Emülgatörler Hakiki Emülgatörler Sentetik Emülgatörler Tabii Emülgatörler Emülgatörlerin Özellikleri Fonksiyonel Yapılarına Göre Özellikleri Hidrofilik-Lipofilik Balans (HLB) Emülgatörlerin HLB Değerlerine Göre Sınıflandırılması Hlb Değerinin Tayini Emülgatörlerin Yüzey Aktif Özellikleri Emülgatörlerin Mezomorfik Özellikleri Emülgatörler Arası Etkileşme İyi Bir Emülgatörün ÖzellikleriOkuma ve kaynak tarama
5Sıvı Kristaller, Üçgen Faz Diyagramı, Emülsiyon oluşum teorileri Termotropik Sıvı Kristalleri Liyotropik Sıvı Kristalleri Sıvı Kristalleri Tanıma Yöntemleri Mezomorfik Fazların Emülsiyon Oluşumuna Ve Stabilitesine EtkileriOkuma ve kaynak tarama
6Emülsiyon Hazırlama yöntemleri, Emülsiyonların Özellikleri, Emülsiyonlarda Anti mikrobiyal Koruyucu Seçimi Emülsiyon Sisteminde Mikrobik Üremeyi Etkileyen Faktörler Koruyucu Sistem Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar Emülsiyonlarda Antioksidan Seçimi Emülsiyon Oluşum Teorileri Emülsiyon Oluşumuna Etki Eden Fizikokimyasal Faktörler Emülsiyon Hazırlama Yöntemleri Suda Emülgatör Yöntemi Yağda Emülgatör Yöntemi Vasatta Sabun Oluşturulması Yöntemi Alternatif İlave Yöntemi Litaratür Ve Sanayide Rastlanan Farklı Emülsiyon Hazırlama Yöntemleri Eczacılıkta Kullanılan Emülsiyonların Hazırlama Yöntemleri Emülsiyon Hazırlamada Kullanılan Aletler Emülsiyonda Yapılan Kontroller Emülsiyonların Stabilitesi Emülsiyonların Korunması Emülsiyonların Genel Kullanılış Yerleri Emülsiyonların Türk Kodeksindeki Preparat TipleriHavanda Emulsiyon, Makinede Emulsiyonunun doğal ve sentetik emülgatörlerle Hazırlanışı
7Reoloji, Çoklu Emülsiyonlar, Mikro-emülsiyonlar Emülsiyonların Reolojik Özelliklerini Etkileyen Faktörler Mikro-emülsiyonların AvantajlarıOkuma ve kaynak tarama
8Linimentler, Merhemlerin tanımı, merhem sıvağları, Linimentlerin Sınıflandırılması İçerdikleri Etken Maddeye Göre Linimentler Farmasötik Şekillerine Göre Linimentler Alkollü Linimentler Yağlı Linimentler İki Fazlı Sistem Halindeki LinimentlerLiniment Hazırlanışı
9Merhem stabilitesi, hazırlanmaları ve ambalajları Merhem Sıvağları Yağlı Ve Yağımsı Sıvağlar Absorbsiyon Sıvağları Emülsiyon Sıvağları Suda Çözünen Sıvağlar Merhemlerde Kullanılan Emülgatörler Bir Merhem Sıvağında İstenen Özellikler Merhem Sıvağlarında Yapılan Kontroller Merhemlerin Hazırlanması Basit Karıştırma İle Hazırlama (Incorporation) Erime, Eritme Metodu (Fusion Metodu) Kimyasal Reaksiyonla Merhem Hazırlama Merhem Hazırlamada Kullanılan Aletler Merhemlerde Yapılan Kontroller Merhemlerin Ambalajlanması Ve Doldurulması Tüp Ambalajlama MakinalarıMiniumlu Pomat, Anestezinli Pomat, Metilen mavisi+ çinko oksitli Pomat, Rivanollü Pomat Hazırlanışı
10Deriden penetrasyon ve absorbsiyon, absorbsiyona etki eden faktörler, Penetrasyonu arttıran maddeler Merhemlerin Absorbsiyona Etkileri Derinin Durumu Derinin Yaşı Artan Kan Akışı Deri Bölgesi Derinin Türü Derinin Hidratasyonu Derinin Sıcaklığı Derinin Ph’sı İlaç Konsantrasyonu İlacın Çözünürlük Özellikleri İlacın Molekül Ve Partikül Büyüklüğü Sıvağ Absorbsiyona Yardımcı MaddelerOkuma ve kaynak tarama
11Absorbsiyon ölçmede kullanılan in vitro ve in vivo yöntemler, merhem çeşitleri, Merhemlerde İlacın Absorbsiyonunun Tayin Metodları İn-Vitro Metodlar Difüzyon Tüpleriyle Modellerden Penetrasyon Fizikokimyasal Yol Kromotografik Yol Mikrobiyolojik Yol İn-Vivo Metodlar Histolojik Çalışmalar Traseler Kullanarak (İzleyici) Biyolojik Tepkimelerin İncelenmesiyle Doku Analizleriyle Etken Maddelerin Yüzeyde Kaybolmasıyla İdrarda Ve Kanda Yapılan Tayinler Yumurta Embriyosunun Yaşama Zamanı Ölçülerek Merhem Tipi Preparatlarda Sınıflandırma Nüfuz (Etki) Kabiliyetine Göre Sınıflandırma Farmakolojik Etkilerine Göre Sınıflandırma TK 1954’teki Merhem Tipi Preparatlar Kodeks Dışı Preparatlar Salisilik Asit Merhemi Hidrokortizon Merhemi Antibiyotik Merhemler Mukozaya Tatbik Edilen Merhemler Göz MerhemleriCold Cream TK 1948’e göre ve Cold Cream USP’e göre Hazırlanışı
12ARA SINAV
13Patlar ve diş patları, sabunlar, Kollutuvarlar Dâhilen Kullanılan Patlar Haricen Kullanılan Patlar Dişin Yapısı Dişlerde Görülen Hastalıkları Diş Preparatları Diş Preparatlarında Aranan En Önemli Özellikler Diş Preparatı Formülüne Giren Maddeler Diş Patlarının Formülasyonu Diş Patlarının Hazırlanması Sanayide Diş Patı Hazırlanmasında İzlenen Yollar Diş Patlarında Aranan Özellikler Diş Tozlarının Formülasyonu Blok Şeklinde Preparatların Formülasyonu Likit Diş Patlarının Formülasyonu Diş Macunlarında Stabilite Sabunların Eldesi Sabunlara İlave Edilen Maddeler Sabunlara Şekil Verilmesi Sabunların Özellikleri Sabunlarda Yapılan Tayinler Sabunlarda Bozunma Sabunların Saklanması Eczacılıkta Kullanılan SabunlarÇinko oksitli patı, Lasser’s Psoriasis Patı ve Diş Patının Hazırlanışı, Metilen Mavisi Kollutuvarı, İyotlu Kollutuvar ve Borasalisilat Kollutuvarının Hazırlanması
14Suppozituvarlar tanımı ve hazırlanması, suppozituvarlarda yapılan tayinler İdeal Supozituvar Sıvağında Aranan Özellikler Supozituvar Sıvağları Yağ Tipi Sıvağlar Suda Çözünen Sıvağlar Suda Dağılan Sıvağlar Supozituvarlara İlave Edilen Yardımcı Maddeler Viskozite Artırıcılar Erime Derecesini Değiştirenler Mekanik Dayanıklılığı Arttıran Maddeler Hidrofil Karakter Değiştirenler Tansiyoaktif Maddeler Boyalar Koruyucular Supozituvarların Hazırlanmaları Deplasman Faktörünün Hesabı Reçete İçin Gerekli Sıvağ Miktarının Bulunması Supozituvarların Hazırlanması Çözündürme İle Supozituvar Hazırlanması Süspansiyon Şeklinde Supozituvar Hazırlama Etken Maddeyi Süspansiyon Şeklinde İçeren Kakao Yağı Supozituvarlarının Hazırlanması Emülsiyon Şeklinde Supozituvar Hazırlama Yalancı Emülsiyon Hakiki Emülsiyon Etken Maddeyi Emülsiyon Şeklinde İçeren Kakao Yağı Supozituvarın Hazırlanması Supozituvar Hazırlamada Özel Teknik Gerektiren Maddeler Supozituvarların Şekillendirilmesi 1) Yuvarlama Yöntemi 2) Basınçla Supozituvar Hazırlanması 3) Eritme Yöntemi A) Berrak Kütle Yöntemi B) Donuk Kütle Yöntemi Eritme Yöntemine Göre Çalışırken Yapılacak İşlemler 1) Kullanılacak Supozituvar Kalıbının Aldığı Sıvağ Miktarının Tayini 2) Etken Madde Ve Sıvağ Miktarının Hesaplanması Kakao Yağı İle Eritip Dökme Yöntemine Göre Supozituvar Hazırlanması Supozituvarların Kaplanması Supozituvarların Boyanması Kullanılan Kalıplarda Aranılan Özellikler Sanayide Supozituvar Hazırlanması Supozıtuvarların Şekıllerı Supozituvarların Ambalajlanması Supozituvarlarda Yapılan Kontroller Supozıtuvarlarda Görülen Değişmeler Supozıtuvarların Kullanım Nedenleri Supozıtuvarlarda İlacın Absorbsiyonu Supozıtuvarlarda Salım Hızının İncelenmesi İn Vitro Yöntemler İn Vivo YöntemlerGlliserinli Supozituvar ve imhausenlı Supozituvarın Hazırlanışı
15Ovüller ve pessarileri tanımı ve hazırlanması, Diğer iki fazlı farmasötik ürünler (Devai kalemler ve kağıtlar, bujiler, dağlayıcı kalemler, lapalar ve seraların tanımları) Ovül Sıvağları Ovül Kalıpları Ovüllerin Özellikleri Devai Kâğıtlar Güherçile Kâğıdı (Charta Nitrate) Hardal Kâğıdı (Charta Sinapisata) Lapalar Kan Toplayıcı Lapalara Örnekler Seralar Seraların Saklanması Balmumu (Cire) Kotik Etkili Preparat Örnekleriİhtiyollü Ovül ve İmhausenlı Ovül Hazırlanışı
16Final Sınavı
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1. Dermatological and Transdermal Formulations (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Kenneth A. Walters, Feb 20, 2002 2. Drug Permeation Enhancement (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Hsieh, Sep 17, 1993 3. Encyclopedia of pharmaceutical technology volume 1-5 4. European Pharmacopoeia 6.0, Council of Europe, Jul 23, 2007 5. Percutaneous Absorption: Drugs, Cosmetics, Mechanisms, Methods, Fourth Edition (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Robert L. Bronaugh, Howard I. Maibach, Jul 25, 2005 6. Surfactants and Polymers in Drug Delivery (Drugs and the Pharmaceutical Sciences) by Martin Malmsten (Hardcover - Jul 22, 2002 7. The Complete Drug Reference, 1992, United States Pharmacopeial Convention Inc. Permission granted, Consumer Reports Books 8. Topical Drug Delivery Formulations (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Osborne, Michael J. Rathbone, Michael S. Roberts, and Jonathan Hadgraft, Nov 7, 2002 9. Transdermal Drug Delivery Systems: Revised And Expanded (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Jonathan Hadgraft, Oct 29, 2002 10. Suppositories by Loyd V. Allen, Dennis B. Worthen, Bill Mink, Nov 20, 2007 11. Aerosol Technology: Properties, Behavior, and Measurement of Airborne Particles (Wiley-Interscience), William C. Hinds, Jan. 19, 1999 12. Rheology Essentials of Cosmetic and Food Emulsions (Springer Laboratory), Rüdiger Brummer, Sep 29, 2005 13. Poucher's Perfumes, Cosmetics and Soaps: Volume 2 The Production, Manufacture and Application of Perfumes (Poucher's Perfumes, Cosmetics, and Soaps), W. A. Poucher, Oct 31, 1992 14. Pharmaceutical Emulsions and Suspensions: Second Edition, Revised and Expanded (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Francoise Nielloud, Feb. 25, 2000 15. Steril pharmaceutical manufacturing applicatons for the 1990's, volume 1-2, M. J. Groves, W. P. Olson, M. H. Anisfeld 16. Microbial Contamination Control in the Pharmaceutical Industry (Drugs and the Pharmaceutical Sciences), Luis Jimenez, Aug 30, 2004 17. Farmasötik Teknoloji, Temel konular ve dozaj şekilleri, A. Z. Gürsoy, Kontrollü Salım Sistemleri Derneği, 2004 18. Kozmetik Bilimi, Y. Yazan, Nobel Tıp Kitabevleri, 2004 19. Modern Farmasötik Teknoloji, F. Acartürk, İ. Ağabeyoğlu, N. Çelebi, T. Değim, Z. Değim, T. Doğanay, S. Takka, F. Tırnaksız, Türk Eczacıları Birliği Eczacılık Akademisi Yayını, 2006
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
Ara Sınav1100
Quiz300
Uygulama/Pratik190
Laboratuvar100
Makale Kritik Etme60
TOPLAM100
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
Final Sınavı1100
TOPLAM100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
TOPLAM100
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav11,51,5
Final Sınavı12,52,5
Derse Katılım14342
Uygulama/Pratik190,59,5
Laboratuvar10330
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma12525
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma13636
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)146,5
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21
ÖÇ155    55  5          
ÖÇ255    55             
ÖÇ355    553555 5   5   
ÖÇ455    55 53          
ÖÇ555      35 5 5   5   
ÖÇ655      3555 5   5   
ÖÇ755   5 5 55      5   
ÖÇ855   5  35 5 5   5   
ÖÇ955      3555 5   5   
ÖÇ1055      3555 5   5   
ÖÇ1155       555 5   5   
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr