Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
701004212001TARİHİ TÜRK ŞİVELERİ-IZorunlu473
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, Türk dilinin Çağatay Türkçesi olarak adlandırılan ve XV. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar devam eden döneminin dil bilgisi, kültür, coğrafya ve sosyal alanlarıyla paralel olarak incelemektir. Bu dönemde eser vermiş Ali Şir Nevai, Lutfi, Babür gibi şairlerin eserleri, Arap harfli nüshalarından okunmak suretiyle ses, şekil ve anlam açılarından Türk dili tarihi boyunca değerlendirilir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Mustafa ÖNER
Öğrenme Çıktıları
1Çağatay Türkçesinin ortaya çıkışının siyasi ve sosyal alt yapısını açıklayabilme.
2Çağatay Türkçesi üzerine hazırlanmış temel kaynakları yazabilme.
3Çağatay Türkçesinin Türk dili tarihi içindeki yerini ve önemini kavrayabilme.
4Çağatay Türkçesinin edebiyatının önemli şahsiyetlerini söyleyebilme.
5Çağatay Türkçesinin temel, kendine özgü özelliklerini kavrayabilme.
6Çağatay Türkçesinin eserlerini Arap harfli nüshalarından okuyabilme.
7Çağatay Türkçesine ait eserleri Türkiye Türkçesine aktarabilir hale gelebilme.
8Çağatay Türkçesine ait eserleri kendisinden önceki dönemlerin dil özellikleri ile karşılaştırabilme.
9Çağatay Türkçesi metinleri üzerinde ses ve şekil konuları temelinde çözümlemeler yapabilme.
10Çağatay Türkçesi metinleri üzerinde cümle çözümlemesi yapabilme.
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Çağatay Türkçesinin Türk dili tarihindeki yeri, Çağatay, Çağatayca ve Çağatay Türkçesi ibareleri, Çağatay Türkçesi Edebiyatının dönemleri ve şahsiyetleri, Çağatay Türkçesinin yazımı (imlası), Çağatay Türkçesi dil ürünlerinden örnek metinler, Çağatay Türkçesinin ses ve biçim özellikleri, Çağatay Türkçesinin söz varlığı.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Dersin tanıtımı; kapsamı, önemi ve kurallarTanışma ve ders içeriğinin incelenmesi
2Çağatay Hanedanlığı, Çağatay Türkçesinin oluşumu, Çağatay Türkçesi üzerine yapılan çalışmalar.Okuma (Eckmann 2003: 12-17)
3Çağatay Türkçesinin dönemleri, Çağatay şairleri ve eserleri, Çağatay Türkçesinin eserlerinin coğrafî ve konu bakımından tasnifiOkuma (Eckmann 1979: 225-262; Eckmann 2003: 208-243
4Alfabe, Çağatay Türkçesindeki sesler ve yazıda gösterilmeleri, Çağatay Türkçesinde yaşanan ses olaylarıOkuma (Eckmann 2003: 25-42)
5Çağatay Türkçesinde kelime yapımına giriş, isim yapımı, isimden isim yapımı, fiilden isim yapımı, örnek metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmaları.Metin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 2003, sf. 43-53; Eckmann 2003: 311-321
6Fiillerin yapımı, fiilden fiil yapımı, isimden fiil yapımı, birleşik fiiller, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmaları Metin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 2003: 53-60; Eckmann 2003: 322-332)
7Çağatay Türkçesi metin okuma çalışmaları, seçilmiş metinler üzerinde okuma aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 2003: 333-342)
8Ara sınav
9Çağatay Türkçesinde çekim ve işletme, isim çekimi, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 2003, Eckmann 2003: 343- 353)
10Çağatay Türkçesinde sıfatlar, sayılar, zamirler, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 2003: 78-89; Eckmann 2003: 354- 364)
11Çağatay Türkçesinde zarflar, edatlar, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 23: 89-98; Eraslan 1999: 195-211; Eckmann 2003: 365-375)
12Çağatay Türkçesinde Fiillerin çekimsiz şekilleri, partisipler ve gerundiumlar, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 23: 99-112; Eraslan 1999: 2-21; Eckmann 2003: 366-388)
13Çağatay Türkçesinde şekil ve zaman ekleri, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 23: 112-135; Eckmann 2003: 389-406 )
14Çağatay Türkçesinde cümle unsurları, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme, cümle bilgisi çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 23: 137-143; Karaağaç: 1997: 12-125; Eckmann 2003: 407-438)
15Çağatay Türkçesinde Cümle türleri, seçilmiş metinler üzerinde okuma, aktarma ve ek-kök çözümleme, cümle bilgisi çalışmalarıMetin sorunları üzerine yorumlama ve çözümleme çalışmaları. Okuma (Eckmann 23, sf. 144-156; Karaağaç 1997: 142-15)
16Final
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ders Kitabı 1. Eckmann, Janos, Çağatayca El Kitabı, (Çev. Günay Karaağaç), İstanbul, 1988. 2. Eckmann, Janos (2003) Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar (Yay. Haz. Osman Fikri Sertkaya), TDK Yayınları, Ankara Yardımcı Kitap ve Kaynaklar 1. Arat, Reşid Rahmeti (1943-1946), Gazi Zahirüddin Muhammed Babür, Vekayi, Babür’ün Hatıratı, C. I-II, TTK Yay., Ankara 2. Eckmann, Janos (1979) Çağatayca, çev. Mehmet Akalın, Tarihî Türk Şiveleri, Ankara, 1979, s.225–262 3. Eraslan, Kemal (1999), Mevlana Sekkaki Divanı, TDK Yayınları, Ankara 4. Karaağaç, Günay (1997), Lütfî Divanı, Giriş, Metin, Dizin- Tıpkıbasım, TDK Yay. Ankara
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
Ara Sınav1100
TOPLAM100
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
Final Sınavı1100
TOPLAM100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
TOPLAM100
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav11,51,5
Final Sınavı11,51,5
Derse Katılım14228
Rapor Hazırlama122
Rapor Sunma122
Bireysel Çalışma8216
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma155
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma166
Okuma14228
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)90,0
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29
ÖÇ13                  3         
ÖÇ2       5                     
ÖÇ3  3                          
ÖÇ4    2          4             
ÖÇ5   553                       
ÖÇ6   45                        
ÖÇ7 4  4                        
ÖÇ8   5                         
ÖÇ9  35  3                      
ÖÇ10   5                         
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr