Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
9205015522015Kafkasya Tarihi (1774-1905) - IISeçmeli124
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Kendine has bir kültür havzası olan Kafkasya’yı tanımanın yanında Osmanlı-Rus-İran ilişkilerinin son 300 yılında oynadığı Rolü anlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Abdullah TEMİZKAN
Öğrenme Çıktıları
11. Kafkasya Tarihine ilişkin temel bilgilere sahip olan mezunlar bu bilgileri başka insanlara da öğretebilirler.(1,2)
22. Kafkasya Tarihinin Türk tarihi içerisindeki yerini konumlandırabilen mezunlar, karşılaştıkları, siyasi, sosyal ve ekonomik problemleri araştırıp, tanımlayabilir ve anlatabilirler.(4,6)
33. Kafkasya tarihine ilişkin bir meseleyi araştırırken mezunlarsosyal bilimlerin diğer alanlarından da faydalanır ve sosyal bilim teorilerini bilimsel anlamda bir vasıta olarak kullanarak analiz yapabilirler.(9)
4
5
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
1774 Küçük Kaynarca Anlaşmasından 1905 ihtilaline kadar olan süreç dersimizin konusunu oluşturmaktadır. Bu süreç derste üç aşamada ele alınacaktır. İlk olarak Rus ordularının Kuban ve Terek Nehirlerine ulaşması ve Kazak Hattının İnşası ele alınacaktır. İkinci aşamada Rus Ordularının Gürcü Askeri yolunu kontrol edişleri ve Kafkas ötesine geçişleri incelenecektir. Son aşamada ise İmamlar Dönemi ve 1905 İhtilali’ne kadar olan olaylar dersimizin konusu olacaktır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Kafkasya’da Rus yayılmacılığı ve kolonizasyonu karşısında gerek Kafkasyalıların gerekse Osmanlı Devleti’nin direnişi ve bu iki ayrı direniş hareketinin temel dinamikleri üzerinde durularak, savunma stratejileri değerlendirilecektir.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
2Osmanlı Devleti’nin, Battal Paşa’nın Anapa Muhafızlığı döneminde Kafkasya’daki faaliyetleri ve kabilelerle ilişkileri ele alınarak bu faaliyetler farklı kaynakların ışığında tartışılacaktırTeorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
3Kuzey Kafkasya’da din olgusunu tarihi gelişimi incelenecektir. Bölgenin İslamlaşması ve 18. yüzyılın son çeyreğinde ortaya çıkan din kaynaklı direniş hareketi olan “müridizm” akımının muhtevasına giriş yapılacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
4Sufizm, zühd, Melamilik, Yesevîlik, Kolonizatör Türk dervişleri, Nakşibendilik, ve Halidilik üzerinde durularak daha önceden belirli okumalar yaptırılan öğrencilerle tartışılacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
5Kuzey Kafkasya’da Ruslara karşı organize direniş hareketinin doğuşı ve İmam Mansur belgeler ışığında ele alınarak ders sonunda konuya yapılan farklı yaklaşımlar üzerinden tartışma yapılacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
6Kafkasya’da Kafkasya halkları üzerinde Rusya ve Osmanlı Devleti’nin nüfuz mücadelesi ve uyguladıkları taktikler ve bunların diplomatik, sosyal ve ekonomik sonuçları ele alınacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
7Rus Çarlığı’nın Kafkasya’yı ablukaya alması ve Kafkas Ötesinde üs kurması olayı incelenerek sonuçları üzerinde durulacaktır..Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
819. asrın başlarında Kafkasya bölgesinde yaşanan siyasi gelişmeler, uluslar arası ilişkiler bağlamında ele alınacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
9Vize sınavıTeorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
10Osmanlı-Rus ilişkilerinin şekillenmesinde Kafkasya’nın Karadeniz limanlarının etkisi tartışılacaktır. Rusya’nın Karadeniz üzerine planları ve Osmanlı Devletinin klasik Karadeniz politikası incelenecektir.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
11Kuzeybatı Kafkasya’da meydana gelen 1804 halk direniş hareketi ve Rusya’nın Kafkasya harekatının yarattığı endişeler incelenecek ve Abhazya olayları üzerinde durulacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
12İmam Mansur’un bir mirası olarak “müridizm” kavramı ve İmam Gazi Muhammed’in Gazavat ilanını doğuran şartlar ele alıncaktır..Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
13İmam Hamzat ve İmam Şamil döneminde “Müridizm”in direnişi teşkilatlandırışı, yayılma stratejisi, Feodal beylerle ilişkileri ve Ruslarla yürütülen mücadelenin evreleri ele alınacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
14Müridizmin genel karakteri, kurumsallaşması ve “gazavat” düşüncesini meşrulaştırma girişimleri ele alınarak konuyla ilgili yeterli okumayı yapan öğrencilerle tartışılacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
15İmam gazi Muhammed, Hamzat Bek ve İmam Şamil ile ilgili bir film izlettirilerek eleştirel değerlendirilmesi yapılacaktır.Teorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
16Final sınavıTeorik ders, okuma, anlatım ve tartışma
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1. Evliya Çelebi 6. ve 7. Ciltlerdeki Kafkasya ile ilgili kısımlar 2. Tarih-i Cevdet, 1.2. ve 3. Ciltlerdeki Kafkasya ile ilgili kısımlar 3. Osmanlı Devleti ile Kafkasya, Türkistan ve kırım Hanlıkları Arasındaki Münasebetlere Dâir Arşiv Belgeleri, (1687-1908 yılları arası),Ankara 1992. 4. Fahrettin Kırzıoğlu, Osmanlıların Kafkas Ellerini Fethi 1451-1890, Ankara 1991. 5. Şerafettin Erel, Dağıstan ve Dağıstanlılar, İstanbul, 1961. 6. İsmail Berkok, Tarihte Kafkasya, İstanbul 1958. 7. Abdullah Saydam, Kırım ve Kafkas Göçleri (1856-1876), Ankara, 1997. 8. John F. Baddeley, (çev. Murat Özden), Rusların Kafkasya’yı İstilası ve Şeyh Şamil, İstanbul, 1996. 9. Erkan, Süleyman, Kırım ve Kafkasya Göçleri (1878-1908), Trabzon, 1996. 10. Tarih-i Osman Paşa, Hazırlayan: Yunus Zeyrek,Ankara 2001. 11. M. Sadık Bilge, Osmanlı Devleti ve Kafkasya, İstanbul 2005. 12. Muharrem yıldız, Dünden Bugüne Kafkasya,İzmir 2006.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
TOPLAM0
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
TOPLAM0
TOPLAM0
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav11616
Final Sınavı12020
Derse Katılım14342
Seminer14228
Okuma14114
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)120
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13
ÖÇ154           
ÖÇ2   4 5       
ÖÇ3        5    
ÖÇ4             
ÖÇ5             
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr