Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
402014152006BİTKİ DOKU KÜLTÜRÜZorunlu475
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; öğrencilerin kültür yapma tekniğini, besin ortamlarının hazırlanmasını, bitkisel özdeklerin seçimini ve alımını, sterilizasyon tekniklerini, kültür tiplerini tanımasını, kuraklık ve tuz stresi gibi stres tiplerinin kültürlerdeki etki ve sonuçlarını kavramasını, bitki doku kültürü tekniklerinin uygulama alanlarını tanımasını ve bu konular arasındaki bağlantıları kurabilmesini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Nedret ŞENGONCA
Öğrenme Çıktıları
1Bitki doku kültürlerindeki temel kavramları kazanabilme.
2Doku kültürleri yoluyla biyoçeşitlilik, tarım ve çevre problemlerine çözüm arayabilme.
3Bitki doku kültürleri ile ilgili veri tabanını araştırabilme ve elde ettiği bilgileri sözlü ya da yazılı aktarabilme.
4Bireyin veya toplumun ihtiyaçlarını sağlamak için sorunlara doku kültürü teknikleri yoluyla çözüm arayabilme.
5Geleneksel yöntemlerin dışındaki uygulamalarla ülkemiz bitki biyoçeşitliliğinin korunması ve sürdürülmesini sağlayabilme.
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Giriş, Başlangıçtan günümüze doku kültürü çalışmalarındaki gelişmeler, Kültür yapma tekniği, Besin ortamları ve hazırlanmaları, Bitkisel özdeklerin seçimi, alımı ve aseptik işlemler, Sterilizasyon Teknikleri, Kültür şartları, Bitki Doku Kültürü Yöntemleri (Kallus ve Hücre Kültürü, Meristem Kül-türü, Anter Kültürü, Protoplast Kültürü, Embriyo Kültürü), Organogenesis ve Embriyogenesis,
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Giriş, Başlangıçtan günümüze doku kültürü çalışmalarındaki gelişmeler.Bitki Doku Kültürleri hakkında genel bilgi Bitki doku kültürü nedir? Bitki doku kültürlerinde kullanılan genel terimler Bitki doku kültürü teknikleri Bitki doku kültürünün avantajları Doku kültürü işlemlerinin aşamaları Bitki doku kültürü çalışmalarına başlarken dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? Sterilizasyon teknikleri Çalışma ortamının sterilizasyonu Besin ortamlarının, alet ve ekipmanların sterilizasyonu - Otoklav ve buhar sterilizasyonu - Filtre sterilizasyonu - Mikrodalga sterilizasyonu Bitki materyallerinin yüzey sterilizasyonu Sterilizasyon için genel prosedür Laboratuvarda kullanılan cihazlar
2Kültür yapma tekniği Laboratuar organizasyonu. . Ön hazırlık odası . Kültür hazırlama odası . Inkübasyon odası Alet ve ekipmanlar Besin Ortamları En çok kullanılan besin ortamları Besin ortamının bileşimi -Makro elementler -Mikro elementler -Vitaminler -Büyüme regülatörleri -Diğer komponentler -Su Besin ortamının pH’sı Stok solüsyonların hazırlanması Bitki büyüme düzenleyicilerinin stoklarının hazırlanması
3Besin ortamları Besin ortamlarının bileşimleri. Besin ortamlarının hazırlanması. Besin Ortamlarının Hazırlanması
4Bitkisel özdeklerin seçimi, alımı ve aseptik işlemler. Tohum çimlendirme denemeleri
5Sterilizasyon Teknikleri. . Çalışma ortamının sterilizasyonu . Kullanılacak alet, ekipman, kapların ve besin ortamlarının sterilizasyonu. . Bitkisel materyallerin sterilizasyonu. Tohum çimlendirme denemelerine devam
6Kültür şartları. Işık isteği . Işık yoğunluğu . Günlük aydınlanma süresi . Işık kalitesi. Sıcaklık isteği Kallus kültürleri Kallus kültürlerinin oluşturulması İnvitroda çimlenen tohumlardan gelişen fidelerden explant alınımı
7Bitki Doku Kültürü Yöntemleri. Kallus ve Hücre Kültürü . Kallus kültürü . Hücre ve süspansiyon kültürü . Steril kültürde regenerasyon (Organogenesis, Embriyogenesis) Organogenesis Organogenesis’in tanımlanması Kalluslardan organogenesis ile kök ve sürgün oluşumu
8ARA SINAVEmbriyogenesis
9Meristem Kültürü . Eksplant seçimi, alınımı ve sterilizasyonu . Besin ortamı seçimi, hazırlanması ve sterilizasyonu . Kültürde başarıyı etkileyen faktörler Explantlardan elde edilen kallusların alt kültüre alınması
10Anter Kültürü . Eksplant seçimi, alınımı ve sterilizasyonu . Besin ortamı seçimi, hazırlanması ve sterilizasyonu . Anter kültüründe başarıyı etkileyen faktörler Kallusların rejenerasyon ortamına transfer edilmesi
11Protoplast Kültürü Protoplast izolasyonu ( Mekanik ve Enzimatik izolasyon) Protoplastların kültüre alınımı Protoplast kültüründe başarıyı etkileyen faktörler Öğrenci sunumları-1 Kallus kültürü Kallus kültürü nedir? Kallus kültürünün kullanılış amaçları Kallus kültürünün aşamaları Kallus kültürü yöntemlerinin kullanıldığı çalışmalara örnekler; - Farklı MS dozlarının Buğdayda Doku kültürü arametrelerine etkileri -Miscanthus sinentis (Anderss.) anter kültürlerinde kallus indüksiyonunu etkileyen genetik ve non-genetik faktörler -Psoralea corylifolia L. Kallus kültürlerinde isoflavone içeriği ve antioksidan aktivitesi tayini -Nadir bulunan bir tıbbi bitki olan Clematis gouriana Roxb.’un kallus kültürlerinden bitki rejenerasyonu
12Embriyo Kültürü Eksplant seçimi, alınımı ve sterilizasyonu Besin ortamı seçimi, hazırlanması ve sterilizasyonu Embriyo kültüründe başarıyı etkileyen faktörler Öğrenci Sunumları-2 Meristem Kültürü Meristem nedir? Meristem kültürü hakkında genel bilgi Neden meristem kültürü? Meristem kültürünün uygulama alanları Meristem kültüründe başarıyı etkileyen etmenler Meristem kültürünün avantajları Meristem kültürü tekniğini sınırlayan faktörler Meristem kültürü kullanılarak yapılan çalışmalara örnekler; Orkide de nodyum kültürü Düşük sıcaklık ve meristem kültürü ile patates iğ yumru viroid eliminasyonu Meristem kültürü ile Cassava mozaik hastalığının ortadan kaldırılması Virüsten ari muz üretimi için ısı uygulaması ve meristem kültürü
13Stres nedir? . Stresörlerin sınıflandırılması . Stres tarafından bitkide teşvik edilen fazlar . Stresi tanıma . Strese karşı bitkide oluşan tepkiler Kuraklık Stresi . Su isteklerine göre bitki grupları . Kuraklık nedir? . Kuraklığın bitkide oluşturduğu zararlar . Kuraklıktan kaçınma Tuz Stresi . Tuza tolerans kapasitelerine göre bitkilerin gruplandırılmaları . Bitkide tuz içeriğinin düzenlenmesi . Tuz toleransı . Tuz stresinin bitkilerdeki zararları Rejenerasyon ortamına transfer edilen kallusların değerlendirilmesi.
14Sekonder Metabolitler Sekonder metabolitlerin bitkilerdeki görevleri Doku kültürü yolu ile elde edilen sekonder metabolitlerin gruplandırıl-maları Sekonder metabolitlerin hücre, dokulardaki birikim kaybının nedenleri Sekonder metabolitlerin ekonomik önemleri Öğrenci sunumları-3 Protoplast kültürü Protoplast kültürü nedir? Protoplast kültürünün kullanım amaçları Protoplast izolasyonu Protoplast izolasyonu, kültürü ve rejenerasyonunda önemli aşamalar -Başlangıç materyali seçimi ve özellikleri -Bitki materyali ve enzim karışımlarının hazırlanması -Protoplastlardan kallus oluşumu ve bitki rejenerasyonu Protoplast kültürünün dezavantajları Protoplast kültürü kullanılarak yapılan çalışmalara örnekler; - Protoplast füzyonu ile limonda ukurutan (Phoma tracheiphila Kanc. et Ghik.) hastalığına dayanıklı bitkiler elde etme olanaklarının araştırılması - Patates ıslahında protoplast kültürüyle somatik melezleme
15Bitki doku kültürü tekniklerinin uygulama alanları . Hızlı üretim . Islah . Uzun süreli muhafaza . Virüssüz bitki eldesi Öğrenci sunumları-4 Embriyo kültürü Embriyo kültürü nedir? Embriyo kültürünün tipleri Kültüre alınacak embriyonun sterilizasyon yöntemleri Embriyo kültürünün uygulama alanları Embriyo kültüründe başarıyı etkileyen etmenler Embriyo kültürü yöntemlerinin kullanıldığı çalışmalara örnekler; -Arpa (Hordeum vulgare L.)’da Embriyo kültürü -Helianthus hibritlerinin embriyo kültürleri -Tarla bitkilerinde melezleme bariyerlerinin aşılmasında alternatif bir yöntem: Embriyo kültürü
16FİNAL SINAVIFİNAL SINAVI
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
•Babaoğlu, M., Gürel, E., Özcan S., Bitki Biyoteknolojisi (Plant Biotechnology)”Doku Kültürü Uygulamaları” (Vol 1. Tissue Culture and its Applications), S.Ü. Vakfı Yayınları, ISBN: 975-6652-04-7, (2001). •Özcan S., Gürel, E., Babaoğlu, M., Bitki Biyoteknolojisi (Plant Biotechnology)”Genetik Mühendisliği ve Uygulamaları”(vol.2. Genetic Engineering and its Applications) ISBN: 975-6652-05-5, (2001). •Koblitz, H. , Zell- und Gewebezüchtung bei Pflanzen, Gustav Fischer Verlag Stuttgart (1972). •Butcher, D.N., Ingram, D.S., Plant Tissue Culture, by Edward Arnold Limited, ISBN: 0713125586, (1976).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
Ara Sınav175
Laboratuvar Sınavı125
TOPLAM100
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
Final Sınavı1100
TOPLAM100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
TOPLAM100
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav122
Final Sınavı122
Derse Katılım14228
Laboratuvar15230
Alan Gezisi339
Rapor Hazırlama2510
Rapor Sunma224
Bireysel Çalışma7428
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma5210
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma5210
Okuma11222
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)155
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14
ÖÇ15          4  
ÖÇ2  5     55  45
ÖÇ3   5 43       
ÖÇ4 45     5544 5
ÖÇ5  4  4   5   4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr