Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
402014162006KARŞILAŞTIRMALI BİTKİ ANATOMİSİZorunlu475
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; öğrencinin anatominin temel kavramlarına ilişkin bilgilerini güncelleştirmesini ve geliştirmesini, ortam koşullarının anatomik yapı üzerindeki yansımaları ile ilgili analitik düşünceye sahip olabilmesini, teorik bilgilerini mikroskobik gözlemlerle pekiştirmesini, karşılaştırmalı anatomik çalışmaların başta taksonomlar olmak üzere başka araştırma alanlarının sorunlarına ilişkin çözümlerde nasıl destek sağlayabildiğini görmesini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Aylin Eşiz Dereboylu
Öğrenme Çıktıları
1Temel bitki anatomisi kavramlarını öğrenebilme.
2Çevre, sitoloji,taksonomi, sistematik, istatistik gibi farklı birimlerle karşılaştırmalı anatomik çalışmaları ilişkilendirebilme.
3Bitki anatomisi ile ilgili veri tabanını araştırabilme ve elde ettiği bilgileri sözlü ya da yazılı aktarabilme
4Mikroskop kullanma tekniği ve becerisini geliştirebilme.
5Anatomik yapı ile tüm canlıları ilgilendiren fotosentez, solunum gibi temel olaylar arasındaki bağlantıyı kavrayabilme ve irdeleyebilme.
6Bir canlı grubu olan bitkileri yapı, işlev ve karşılıklı etkileşimler bağlamında tanıyıp, irdeleyebilme.
7Kök, gövde, yaprak gibi temel organlar arasındaki bağlantıları kurabilme, irdeleyebilme.
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Karşılaştırmalı anatomik çalışmaların diğer disiplinlerle ilişkisi ve onlara katkısı,Demet anatomisi,Vasküler sistem,stomalar,odun yapısı, primer ve sekonder odun, geçitler,salgı sistemi,epidermis, organ nedir? , Homolog ve anolog organlar, kök – gövde - yaprak morfoloji ve anatomisi.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Karşılaştırmalı Bitki anatomisine giriş . Materyal seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalar. . Ekolojik gözlemler.morfolojik yapısı. .Taksonomik açıdan değer taşıyan karakterler. .Karşılaştırmalı anatomik çalışmaların diğer birimlerle ilişkisi. . Bitki büyüklüğü ve Demet Anatomisi (Stelar anatomi) -Stele’nin tanımı -Stele tipleri 1.Protostele Haplostele Örnek: Seleginella sp. (rizoid) Aktinostele Örnek: Ranunculus sp. (kök) Plaktostele 2.Sifonostele Ektofloik sifonostele Örnek: Ephedra sp., Equisetum sp. Amfifloik sifonostele Polisiklik sifonostele Fillosifonik sifonostele Kladosifonik sifonostele 3.Diktiyostele Örnek: Pteris sp. (petiol), Adianthum sp. 4.Selenostele 5.Eustele 6.Ataktostele 7.Artrostele
2Vasküler sistem . Ksilem, Ksilem elemanları. . Ksilemde sınıflandırma. . Primitif iletim elemanlarının evrimsel özelleşmesinde ele alınan kriterler. . Perforasyon tablası. . Sekonder çeper yapısı. . Geçitlerin çeperdeki konumu Stomalar -Stomanın tanımı -Stomaların yaprakta bulunuş yerlerine göre yapılan sınıflandırma Hipostomatik yaprak Epistomatik yaprak Amfistomatik yaprak -Stomaların epidermis seviyesine göre sınıflandırılmaları Kseromorf tip stoma Mezomorf tip stoma Higromorf tip stoma -Stoma hücrelerinin kendilerini kuşatan komşu hücrelere göre sınıflandırılması Anomositik (Düzensiz hücreli) stoma tipi Örnek: Pavonia sp., Cucurbita sp., Capparis sp. Anisositik (Eşit olmayan) stoma tipi Örnek: Nicotiana sp., Solanum sp., Sedum sp. Parasitik (Paralel hücreli) stoma tipi Örnek: Magnolia sp., Convolvulus sp., Ipomea sp. Diasitik (Çapraz hücreli) stoma tipi Örnek: Dianthus sp. Tetrasitik stoma tipi Aktinositik stoma tipi Siklositik stoma tipi Hegzositik stoma tipi
3Sekonder odun . Vasküler kambiumda hücre tipleri. . Vasküler kambiumda hücre bölünmesi. . Dikotil bitkilerde odun yapısı. . Dikotil odununda trakelerin düzenlenişi. . Angiospermae odunu. . Odun parankiması. . Vertikal parankima dağılımı. Trakeitlerin Evrimi -Trake ve trakeitlerin tanımlanması, filogeni yönünden karşılaştırılmaları -Trakeitlerin incelenmesi Örnek: Pinus sp. (dal) -Perforasyon tablasının tanımlanması -Perforasyon tablası tipleri Basit perforasyon tablası Örnek: Cercis siliquastrum (dal) Skalariform perforasyon tablası Örnek: Magnolia sp. (dal) Retikulat perforasyon tablası Foraminat perforasyon tablası
4. Dikotil odun ışınları. . Salgı kanalları. . Değerli odun veren bitkiler. . Odun dayanıklılığı. . Odun dayanıklılığına etki eden faktörler. Geçitler -Geçit’in tanımlanması -Geçitlerin sınıflandırılması Basit geçitler Kenarlı geçitler Yarı kenarlı geçitler -Coniferler’de öz ışını parankima hücreleri ile boyuna trakeitler arasındaki geçit tipleri Pinoid tip Örnek: Pinus sp. Taxodioid tip Örnek: Taxodium sp., Seguoia sp., Abies sp., Thuja sp. Cupressoid tip Örnek: Acaucaria sp., Agathis sp., Podocarpus sp., Taxus sp., Cupressus sp. Piceoid tip Örnek: Picea sp., Larix sp., Pseudotsuga sp.
5. Büyüme streslerinden kaynaklanan odun sakatlıkları . Tepkime odunu nedir? Kompresyon odunu ve özellikleri. Gerilim odunu ve özellikleri. . Büyüme halkaları . Odunda Büyüme kusurları. Salgı Sistemi Salgı dokunun tanımlanması Salgı sisteminin sınıflandırılması Dış Salgı Sistemi Hidatotlar (su gözenekleri) Aktif hidatotlar Pasif hidatotlar Nektaryumlar Ekstrafloral nektaryumlar Floral nektaryumlar Enzim bezleri Salgı tüyleri Örnek: Rosmarinus officinalis İç Salgı Sistemi Salgı hücreleri Örnek: Laurus nobilis Salgı alanları Lisigenik salgı alanları Şizogenik iç salgı cebi Şizolisigenik salgı alanları Örnek: Eucalyptus sp. Salgı kanalları Lisigen salgı kanalları Şizogen salgı kanalları Örnek: Ferula communis
6 . Floem. . Floem elemanları. . Floemde sınıflandırma. Odun Yapısı -Diri odun, öz odun ve olgun odun’un tanımlanması -Odun yapısında renk -Parlaklık -Koku ve Tat’ın önemi Farklı odun örneklerinin makroskobik ve mikroskobik olarak incelenerek karşılaştırılması Örnek: Pinus sp. Örnek: Populus alba sp. Örnek: Quercus sp.
7İletim demetleri. . Bitki filogenisinde vasküler demet tiplerinin gelişimi. . İletim demeti tipleri ve özellikleri Bitki Preperasyon Teknikleri Preperasyon teknikleri hakkında bilgilendirme Preparatların sınıflandırılması -Geçici preparatlar -Sabit preparatlar -Yarı sabit preparatlar - Preparat yapmada ince kesit yöntemi - Mikrotom tanıtımı - Rotary (Dönerli) mikrotom - Kızaklı mikrotom
8ARA SINAVARA SINAV
9. Epidermis. . Toprak üstü kısımları epidermisinin işlevleri. . Karşılaştırmalı anatomik çalışmalarda epidermis ve dikkat edilmesi gereken noktalar Mikrotomda kesit alınacak materyalin hazırlanması ve fiksasyonu - Materyallerin uygun bir şekilde toplanması - Materyallerin küçük parçalara ayrılması - Fiksatifin (Formaldehit Asetik asit Alkol) hazırlanması - Örneklerin fiksatif içine transferi ve havasının alınması için desikatöre yerleştirilmesi
10. Epidermisten türevlenen yapılar. . Trikomlar Tipleri. Özellikleri. Görevleri. Materyallerin suyunun alınması (Dehidrasyon) -Dehidrasyon -Materyallerin % 50,60 ve 70’lik etanol serilerinden geçirilmesi
11. Stomalar. Stomaların kökenive yaşam süresi. Stomalar ve ortam koşulları. Stoma tipleri ve özellikleri. Materyallerin dehidrasyonu ve durulaştırılması (devam) - Dehidrasyon -Materyallerin % 80, 90 ve 100’lük etanol serilerinden geçirilmesi -Saydamlaştırma (Parafin çözücüye transfer)- Materyallerin % 25, 50, 75 ve 100’lük ksilol serilerinden geçirilmesi - Parafin emdirilmesi
12. Stomaların işlevleri. . Ontogenilerine göre Angiospermae stomaları. . Ontogenilerine göre Gymnospermae stomaları. . Stomaların açılıp kapanmalarına ilişkin ileri sürülen teoriler. Parafin Blok dökme Materyallerin Parafin blok içine yerleştirilmesi
13. Organ nedir? Analog ve homolog organlar. . Kök Bitkilerde köklenme. Kökenlerine göre kök tipleri ve görevleri. Kök metamorfozları. Yan kök gelişimi. Kök anatomik yapısı. Köklerde normal sekonder büyüme. Köklerde anormal sekonder büyüme. Kökün görevleri. Mikrotomda kesit alma ve yapıştırma Kesitlerden parafinin arıtılması
14. Gövde. Gövde dallanma tipleri. Gövdede primer yapı. Gövdede sekonder büyüme. Gövdede anormal sekonder büyüme. Gövde tipleri. Gymnosperm gövdesi. Odunlu dikotiledonların gövdesi. Sarılıcı dikotiledonların gövdesi. Otsu dikotiledonların gövdesi. Otsu monokotiledonların gövdesi. Gövdenin görevleri. Kesitlerin boyanması Kesitlerde son su alma ve kapatma
15. Yaprak. Fillom nedir? Başlıca fillom tipleri. Yaprak morfolojisi. Yaprağın ontogenisi. Yaprağın anatomisi. Yapraklarda venasyon. Monokotil yaprak yapısı. Gymnosperm yaprak yapısı. Angiosperm yaprak yapısı. Ortam koşullarının yaprak yapısına etkileri. Yaprağın görevleri. Preparatların değerlendirilmesi
16FİNAL SINAVIFİNAL SINAVI
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Vardar, Y., Gemici, Y., Tort, Nedret, Gemici, M., Bitki Anatomisi Dersleri “Yüksek Bitkilerin Genel Yapısı” -I- Hücre ve Dokular, Ege Üniv. Basımevi, Bornova-İzmir, 2006. Evert, R.F. Esau’s Plant Anatomy. Wiley and Sons, Inc., Hoboken, New Jersey, Canada, (2006). Stahl-Biskup, E., Reichling, J., Anatomie und Histologie der Samenpflanzen. Deutscher Apotheker Verlag Stuttgart, (1998). Bozkurt, Y.A., Odun Anatomisi, İstanbul Üniversitesi Yayın No: 3652 Fakülte Yayın No: 415 ISBN 975-404-230-6, (1992). Yentür, S.; “Bitki Anatomisi” İ. Ü. Yayınları Sayı: 3808, ISBN: 975-404-351-5, (1995).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
Ara Sınav175
Laboratuvar Sınavı125
TOPLAM100
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
Final Sınavı1100
TOPLAM100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
TOPLAM100
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav122
Final Sınavı111
Derse Katılım14228
Laboratuvar15230
Alan Çalışması4312
Rapor Hazırlama236
Bireysel Çalışma7214
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma5210
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma5525
Okuma13226
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)154
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14
ÖÇ15          45 
ÖÇ245    3  3  43
ÖÇ3 4 5 34  3 3  
ÖÇ4   3     3 34 
ÖÇ55 4     3   4 
ÖÇ6        4   54
ÖÇ73           5 
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr