Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
ANT110EGZERSİZ BİYOKİMYASI IZorunlu123
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Dersin amacı, öğrencilerin: Organizmanın yapısında yer alan biyomoleküllerin temel kimyasal ve organik yapılarını, etkileşim ve fonksiyonlarını anlayabilmelerini; enerji metabolizması ve kullanım yollarını kavramalarını; bu yolların kaynaklarının yanı sıra vitamin ve mineral gibi besin öğelerinin önemlerini ve değişik egzersiz şiddet ve sürelerindeki performansa ilişkin spesifik rollerini tanımalarını; böylelikle bilimsel temele dayalı antrenman programlarını yapabilmelerini; performans ölçümü ve değerlendirmesi yapabilecek bir alt yapı kazanmalarını; bu alandaki bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip edip yorumlayabilmelerini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Assoc.Prof.Dr.Faruk Turgay
Öğrenme Çıktıları
1Kalıtım ve egzersiz ilişkisi içinde nükleotid yapı ve fonksiyonunu tanımak; DNA, RNA ve gen kavramlarını açıklayabilmek ve protein sentezi ile ilişkilendirebilmek;
2Enerji metabolizması, enerjinin depo şekli olan ATP ve kreatin fosfat (CP) gibi temel yüksek enerjili fosfatların yapı ve fonksiyonlarını; egzersiz sürecinde karbonhidratların metabolizmasında oksijenden bağımsız glikolizin ve laktat eşiği kavramının, lipidlerin metabolizmasında β-oksidasyonun temel işleyiş ve bilançolarını anlamak; Krebs döngüsü, elektron transport zinciri ve oksidatif fosforilasyon aracılığında elde edilen enerji taşıyıcı maddelerin oluşumlarını kavrayabilmek;
3Enzimlerin ve koenzimlerin yapı, sınıflandırma ve işlevlerini ve egzersiz performansı ile ilişkilerini kavramak;
4Hormonların yapı, işlev, sınıflandırma ve denetim mekanizmalarını egzersiz örnekleri içinde kavramak;
5Temel ve değişik çevresel ve egzersiz koşullarında organizmanın sıvı-elektrolit ve mineral dengesinin ayırtına varmak;
6Karbonhidrat, lipid ve proteinlerin sindirim, metabolizma ve yıkılım ürünlerini bir bütünsellik içinde kavramak;
7Özellikle spor etiği açısından önemli olan doping kontrolü kavramı konusunda temel sınıflandırma, etki ve yan etki konuları ile eğitimin temel rolü hakkında farkındalık yaratmak;
8Spor performansı ve egzersiz biyokimyası alandaki bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip edebilme ve yorumlayabilmeyi sağlamak.
9Atomların yapısal bileşenlerini ve periyodik cetvelde gruplanmalarını, kimyasal bağları, molekül ve bileşik oluşumunu kavrayabilmek; organizmanın yapısında yer alan biyomoleküllerin yapısını tanıyabilmek ve yapı-fonksiyon ilişkisini kurabilmek;
10Kimyasal tepkime, kimyasal denge, yükseltgenme ve indirgenme, tepkime hızı, kimyasal çözelti, derişim birimleri, asit, baz, tuz, pH ve tampon sistemlerin tanım ve mekanizmalarını kavramak;
11Temel organik kimyasal maddelerin tanım, yapı, sınıflandırma ve tepkimeye giren ana fonksiyonel gruplarını ve izomerlik özelliklerini tanımak ve özellikle enerji metabolizmasında gözlenen örnekleri ile ilişkilendirebilmek;
12Karbonhidratların, lipidlerin ve aminoasitlerin temel yapı, isimlendirme ve sınıflandırılmalarını yapabilmek;
13Porfirinlerin içinde yer alan myoglobin ve hemoglobinin yapı ve fonksiyonları kavramak; egzersizde oksijen taşınmasındaki rollerini anlamak
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Madde ve hücrenin bileşenleri, fonksiyonları; kimyasal mekanizmalar; asit, baz ve tampon sistemleri ve bu faktörlerle egzersiz performansı arasındaki ilişkiler; organik kimya yapı ve sınıflandırması; karbonhidrat, lipid, proteinler; porfirinler ve nükleik asitler; hormon, vitamin ve minerallerin yapı ve fonksiyonları ve değişik çevresel ve egzersiz koşullarındaki rolleri; enerji metabolizmasının evreleri; besin öğelerinin sindirimi ve enerji metabolizmasındaki işlevleri ve performansla ilişkileri; kalıtım-performans ilişkileri; ergojenik yardımcı ve doping etmenlerinin ayırımı, doping kontrolünün esasları ve önemi.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Dersin genel tanıtımı ve spor bilimleri açısından önemi. Atomun yapısı, elementler ve periyodik cetvel, kimyasal bağlar.
2Hücrenin yapısal elemanları olan sitoplazma ve organeller, hücre zarının yapı ve fonksiyonları. Kanın yapısal elemanları: plazma (veya serum), eritrosit, lökosit ve trombositlerin yapı ve fonksiyonları ve bunların değişik egzersiz ve çevresel ortamlardaki yapısal ve fonksiyonel değişimleri, sağlık ve egzersiz performansı ile ilişkileri.
3Kimyasal denge; asit, baz, pH, tampon sistemleri, Henderson-Hasselbach denklemi, asidoz, alkaloz ve laktat toleransı kavramları ve egzersiz performansı ile ilişkileri; yükseltgenme-indirgenme; tepkime hızı, mol kavramı, molarite, normalite gibi konsantrasyon birimleri, kimyasal çözeltiler
4Temel organik kimya, fonksiyonel gruplar, önemli tepkimeler, izomerlik sınıflandırması ve önemi.
5Karbonhidrat ve lipidlerin temel moleküler yapıları, sınıflandırmaları ve organizma genelinde ve egzersiz özelindeki işlevleri. Nişasta ve glikojenin benzerlikleri. Lipoproteinler ve kolesterolün hormonların yapısal bileşimindeki temel işlevleri, sağlık ve spor performansı ile ilişkileri.
6Aminoasitlerin yapısı ve sınıflandırılması, asidik, bazik ve optik özellikleri, peptit ve polipeptit yapılar, iyonik ve hidrofobik etkileşimdeki rolleri ve genel metabolizmaları, özellikle esansiyel aminoasitlerinin beslenme, sağlık ve egzersiz performansındaki önemi. Proteinlerin primer, sekonder ve tersiyer ve kuarterner yapısı. Porfirinlerden hemoglobin ve myoglobinin yapı ve fonksiyonu, anemi ve hipoksi, Bohr etkisi, 2,3- difosfogliserat (2,3-DPG) kavramlarının anlamları.
7Nükleotidlerin temel yapı ve fonksiyonu; pürin ve pirimidinlerin fonksiyonları ve metabolizması. Enzim ve koenzimlerin yapı ve fonksiyonları. Hormon ve endokrin sistemin yapısı ve fonksiyonu, sınıflandırılmaları, hormon salgılanmasını etkileyen faktörler, değişik çevresel ve egzersiz koşullarında hormonların metabolizma üzerindeki etkileri.
8Ara Sınav
9Enerji ve çeşitleri, enerji metabolizması ve enerji yolları, enerjinin depo şekli olan ATP ve kreatin fosfat (CP) gibi temel yüksek enerjili fosfatların yapı ve fonksiyonları, glikoliz, glikojenoliz, Laktat metabolizması ve regülasyonu, laktat, laktat eşiği kavramlarının biyokimyasal temelleri, yorgunluk, toparlanma, Cori döngüsü, glikoneogenez ve spor performansı ile ilişkileri ve uygulama alanları.
10β-oksidasyon ve Krebs döngüsü, döngünün enzimatik denetimi ve glikolizle ilişkisi, transaminasyon, glikojenik ve ketojenik amino asidler, bunların değişik egzersiz şiddet ve süresindeki katkı oranları.
11NADH, FADH, sitokromlar, elektron transport zinciri, oksidatif fosforilasyon, ATP sentezi ve regülasyonu, değişik süre ve şiddetteki egzersizle ilişkileri.
12Karbonhidratların, lipidlerin ve proteinlerin sindiriminde hormonal ve enzimatik etkiler. Beslenme açısından önemleri Organizmada enerji sistemlerinin entegrasyonu, metabolik ve biyokimyasal regülasyonu, egzersiz performansı ile ilişkileri.
13DNA ve RNA’nın fonksiyonları, mRNA, tRNA, transkripsiyon, translasyon, protein sentezi. Kalıtımın sağlık ve egzersiz performansı ile ilişkileri.
14Su, elektrolit ve mineral metabolizması, değişik çevre ve egzersiz koşullarında homeostazisin denetimi. Demir eksikliği anemisi ve performans ilişkisi, izlemede kullanılan parametreler.
15Ergojenik yardımcıların ve doping etmenlerinin tanımlanması ve sınıflandırması, performansla ilişkileri, etki ve yan etkileri, eğitim konusunun önemi.
16Final Sınavı
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ders Kitabı: Vassilis Mougios. Exercise Biochemistry, Human Kinetics, USA, 2006. Yardımcı Kitaplar: Ron Maughan, Michael Gleeson: The Biochemical Basis of Sports Performance. Oxford University Press, Oxford, UK, 2004. Pamela C. Champe, Richard A. Harvey: Biochemistry (Lippincott’s Ilustrated Reviews). Çev. Asuman Tokullugil, Melahat Dirican, Engin Ulukaya: Biyokimya. Nobel Tıp Kitabevleri Ltd.Şti, İstanbul, 1997 (2.Baskı).Toivo Jurimae, Neil Armstrong, Jaak Jurimae: Children and Exercise XXIV. Taylor & Francis Group, USA, 2009. Jack H. Wilmore, David L.Costill. Physiology of Sport and Exercise. Human Kinetics, USA, 1994.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
TOPLAM0
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
TOPLAM0
TOPLAM0
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav111
Final Sınavı111
Derse Katılım14342
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma10220
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma10330
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)94
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11
ÖÇ154235443354
ÖÇ244434443344
ÖÇ354334434344
ÖÇ4443343 3344
ÖÇ544334443344
ÖÇ644334433344
ÖÇ74333443 344
ÖÇ843334333344
ÖÇ954111121142
ÖÇ1054111131142
ÖÇ1154111131143
ÖÇ1254321122443
ÖÇ1354111342244
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr