Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
ANT315SPORDA ERGOJENİK YARDIMZorunlu353
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Öğrencilere, sporda performansı arttırmak amacıyla kullanılan; doping sınıfına giren ve girmeyen (ergojenik) madde ve yöntemleri tanımaları ve ayırt edebilmelerini sağlamak, günümüzde sıklıkla kullanılmakta olan önemli ergojenik madde ve yöntemlerin yapı, fonksiyon ve metabolizmalarının öğretilmesi, bunların sağlık ve egzersiz performansı üzerindeki olumlu ya da olumsuz etkilerini tanımasını sağlamak, temel beslenme kriterleri ışığında farklı çevresel koşullar ve değişik spor dallarındaki performans için daha verimli ve zararsız beslenme modifikasyonları yapabilmelerini, gereksiz mali harcamaları önlemelerini ve bu alandaki bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip edebilmelerini sağlamaktır
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Asst.Prof.Dr.Faruk Turgay
Öğrenme Çıktıları
1Ergojenik madde ve ergojenik yardım kelimelerinin anlamını ve bu maddelerin kullanım amaçlarını kavrama
2Yasaklı (Doping) ya da kullanımı serbest olan (Ergojenik) madde ve yöntemleri, bunların genel özelliklerini tanıyabilme, sınıflandırabilme ve ayırt edebilme, yasal sorumluluğunun farkında olma,
3İnsan organizmasının yapısı ve fonksiyonunda yer alan protein, karbohidrat, yağ ve nükleik asitler gibi biyomoleküllerin temel yapı, fonksiyonlarını ve egzersiz performans ile ilişkilerini tanıma,
4Karbohidrat, yağ, protein, vitamin ve mineral gibi temel besin öğelerinin sindirimi ve metabolizmasını tanıma ve egzersiz performansı ile ilişkilendirebilme,
5Enerji metabolizmasını ve enerji yollarını kavrama, bu yolların değişik spor branşlarındaki performansla ilişkilendirebilme,
6Genel ve spora özgü temel beslenme ilkelerini tanıma, ergojenik yardım olarak kullanılan maddelerin enerji metabolizması içindeki rolünü ve egzersiz performansı ile ilişkisini tanıma,
7Ergojenik yardımcılarıları özelliklerine göre: 1-Besinsel, 2- Fizyolojik, 3- Farmakolojik, 4-Mekanik ve Biyomekanik ve 5-Psikolojik yardımcılar şeklinde 5 temel Sınıfa ayırarak tanıyabilme, genel fonksiyonlarını, zararlı ve yararlı özelliklerini kavrayabilme ve ayırtedebilme, sınıfsal anlamda sportif performansla ilişkilendirebilme,
8Besinsel yardımcıları: Karbonhidratlar, proteinler (Ve Aminoasit türevleri), Lipidler ve türevleri, Vitamin ve Mineraller ve özel içecekler şeklinde sınıflayabilme, Günümüzde en fazla kullanılanların temel yapı ve Metabolizmalarını, yararlı ve zararlı etkilerini kavrayabilme, sportif performansla ilişkilendirebilme
9Fizyolojik yardımcıları: Kreatin, karnitin, oksijen, kan dopingi, eritropoetin, aspartik asit tuzları, bikarbonat yükleme,fosfat yükleme, ısınma ve temperatür varyasyonları vb.şeklinde bir sınıfta tanıma, bunların temel yapı, metabolizma ve ergojenik yardımcı olarak fonksiyonel mekanizmalarını, performansla ilişkilerini ve olası zararlarını kavrayabilme,
10Farmakolojik yardımcıları: Kullanımı serbest ya da sınırlı (Alkol, kafain, nikotin) ve kullanımı yasak maddeler : Hormanlar: (Anabolik steoridler, HGH, Oral kontraseptikler) ve diğer doping madde ve yöntemlerin yapı ve fonksiyonlarını, metabolizmalarını egzersiz performansı ile ilişkilerini, yasal statülerini, yararlı ve zararlı etkilerini kavrama,
11Mekanik ve Biyomekanik Yardımcılar olarak Ayakkabı, giysi, ekipman, malzeme, çevre, zemin yapısı, vücut kompozisyonunun düzenlenmesi gibi faktörlerin performanstaki rollerinin önemini ve mekanizmalarını kavrama,
12Psikolojik yardımcılar : Hipnoz ve stres terapisi gibi Faktörlerin önemini , biyokimyasal mekanizmalarını ve egzersiz performansı ile ilişkilerini tanıma,
13Değişik çevre ve egzersiz koşullarındaki performans için spor branşına özgü beslenme planları yapabilmek için gerekli beslenme modifikasyonlarını yapabilme,
14Piyasaya sürülen ergojenik madde ve yöntemleri tanıyabilme, yararlı ve zararlı etkilerinden haberdar olma ve gereksiz mali harcamaların önüne geçebilme
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Doping sınıfına giren ve girmeyen (ergojenik) madde ve yöntemler, kullanım amaçları ve sınıflandırılması, ayırt edilebilir özellikleri, Biyomoleküller ve besin öğelerinin yapı ve fonksiyonları, sindirimleri, metabolizmaları ve egzersiz performansı ile ilişkileri, Enerji metabolizması ve yolları, Genel ve sportif başarı amaçlı beslenme ilkeleri, Günümüzde sıklıkla kullanılan temel ergojenik madde ve yöntemleri özelliklerine göre: 1-Besinsel, 2-Fizyolojik, 3-Farmakolojik, 4-Mekanik ve Biyomekanik ve 5-Psikolojik yardımcılar şeklinde sınıflandırılması ve her sınıftan günümüzde en yaygın kullanılanlardan önemlilerinin yapı, fonksiyon ve metabolizmaları, kullanım dozları, sağlık ve egzersiz performansı üzerindeki olumlu ya da olumsuz etkileri, Ergojenik maddelerin ekonomik ve mali açıdan önemi,
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Ergojenik madde ve yöntemlerin tanıtımı, kullanım amaçları, Yasaklı (Doping) ya da kullanımı serbest olan (Ergojenik) madde ve yöntemler olarak sınıflandırılması, bunların, genel özellikleri ve kullanımlarının yasal statüleri, Ergojenik yardımcılarıların özelliklerine göre Sınıflandırılması: 1-Besinsel, 2-Fizyolojik, 3-Farmakolojik, 4-Mekanik ve Biyomekanik ve 5-Psikolojik yardımcılar şeklinde sınıflandırılması ve genel anlamda egzersiz performansı ile ilişkileri,
2Organizmanın yapısında yer alan biyomoleküller: Protein, Karbohidrat, yağ ve nükleik asitlerin genel yapı ve fonksiyonları, enzim ve hormonların temel yapısı ve fonksiyonları, ve egzersiz performansı ile ilişkileri.
3Karbohidrat, Lipid, Protein, vitamin ve mineral gibi besin öğelerinin genel olarak : Sindirimi, metabolizması ve egzersiz performansı ile ilişkisi
4Enerji metabolizması ve enerji yolları, biyoenerjetikler;ATP ve CP gibi yüksek enerjili bileşiklerin yapısı, kaynakları, enerji metabolizmasındaki fonksiyonları, metabolizmaları ve regülasyonları,,TCA siklusu, elektron taşıyıcıları, oksidatif fosforilasyon, ATP sentezi, egzersiz performansı ile ilişkileri,
5Genel ve spora özgü temel beslenme ilkeleri, genel sınıflaması yapılmış olan ergojenik yardımcıların enerji metabolizması içindeki rolleri ve temel mekanizmaları, egzersiz performansı ile ilişkileri
6Besinsel yardımcıların Sınıflandırılması: Karbonhidratlar, proteinler: aminoasitler, Lipidler ve Türevleri, Vitamin, Mineraller, ve sporcu içecekleri şeklinde sınıflandırılması, Bunların genel olarak yapı, fonksiyonları ve performansla ilişkileri, Karbohidrat (KH)’lar ve Türevleri: KH’ların sınıflandırılması, depolanması, metabolizması, glikojenoliz, hipoglisemi, glikolizin metabolik ve hormonal regülasyonu, ve egzersiz performansı ile ilişkileri, KH metabolizması ile ilgili ergojenik maddeler: Özel beslenme, Glisemik indeks, glikoz yükleme, diğer şekerlerin ve Sporcu içeceklerinin ergojenik etkileri,
7Proteinlerin yapısı ve fonksionları, Amino asitler ve Türevleri: Amino asitlerin genel yapı ve fonksiyonları, sınıflandırılmaları, metabolizmaları, Esansiyel ve esansiyal olmayan amino asitler ve performansla ilişkileri, Amino asit ve Türevleri şeklindeki Ergojenikler: Kreatin, Glutamin, Hidroksimetil butirat (HMB), lisin, Arjinin ve bunun nitrik oksit ile ilişkisi, trozin, histidin, ornitin, triptofan, lösin, izolösin, taurin, Glukosamin, kondroidin sülfat gibi maddelerin yapı ve fonksiyonları, metabolizmaları, kullanım dozları, sağlık ve performans üzerindeki etkileri,
8Protein ve Türevleri: Proteinlerin ozmotik basınca etkileri, hemoglobin ve miyoglobinin yapı ve fonksiyonu, Anemi ve bununla ilişkili hormon, mineraller ve vitaminlerin ergojenik etkileri, yarar ve zararları, Protein tozlarıve performansla ilişkileri,
9Ara sınav
10Lipidlerin yapısı, sınıflandırılması, depolanması, metabolizması ve regülasyonu, egzersiz performansı ile ilişkileri, Lipid metabolizması ile ilişkili ergojenik maddeler: Karnitin, konjige linoleik asit, orta zincirli trigliseridler, Gliserol, Wheat Germ Oil ve Oktakosanol gibi maddelerin yapı ve fonksiyonları, metabolizmaları, kullanım dozları, sağlık ve performans üzerindeki etkileri,
11Sıvı –elektroit dengesi ve Asit-baz dengesinin egzersiz performansı ile ilişkisi. Fizyolojik yardımcılar: Kreatin, karnitin, oksijen taşıyıcılar, kan dopingi, eritropoetin, aspartik asit tuzları,sitrat, bikarbonat, bikarbonat yükleme, fosfat yükleme, ısınma ve temperatur varyasyonlarının temel yapı, fonksiyonları, metabolizmaları ve Fizyolojik anlamda ergojenik etkileri, kullanım dozları, zararlı etkileri, egzersiz performansı ile ilişkileri.
12Farmakolojik yardımcılar: Kullanımı serbest ya da sınrlı olanlar. Alkol, kafain, Beta blokerler, nikotin vb.’nin yapı ,fonksiyonu,, metabolizmaları, kullanım dozları, sağlık ve performans üzerindeki etkileri,
13Farmakolojik yardımcılar: Kullanımı yasak maddeler ve yöntemler: Doping kelimesinin anlamı, Doping maddelerinin sınıflandırılması, sık olarak kullanılan doping maddeleri Hormanlar: Anabolik steoridler, HGH, Oral kontraseptikler, Amfetaminler, Diüretikler, Kokain ve Marijuna’nın yapı ve fonksiyonları, metabolizmaları, kullanım dozları, zararlı etkileri, yasal statüleri ve sağlık ve performans üzerindeki etkileri,
14Mekanik ve Biyomekanik Yardımcılar : Ayakkabı, giysi, ekipman, malzeme, çevre, zemin yapısı, vücut kompozisyonunun düzenlenmesi gibi faktörlerin önemi, biyokimyasal mekanizmaları ve egzersiz performansındaki rolleri.
15Psikolojik yardımcılar: Hipnoz ve stres terapisi gibi faktörlerin önemi, biyokimyasal mekanizmaları ve egzersiz performansı ile ilişkileri
16Final Sınavı
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ders Kitabı: Wolinsky I, Driskell JA. Nutritional Ergogenic Aids, CRC Press, Boca Raton USA, 2004 Yardımcı Kitaplar: Ersoy G. Egzersiz ve Spor Yapanlar için Beslenme, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2004 (3. Baskı), Brody T. Nutritional Biochemistry, Academic Pres, Elsevier, Sandiego, California, USA, 1999 (second Edition). Berdainer CD, Dwyer H, Feldman EB. Handbook of Nutrition and Food, CRC pres, Taylor and Francis Group, USA, 2008 (Second Edition)
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
Ara Sınav1100
TOPLAM100
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
Final Sınavı1100
TOPLAM100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
TOPLAM100
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav111
Final Sınavı111
Derse Katılım14342
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma15230
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma20240
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)114
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11
ÖÇ144544343244
ÖÇ243343344353
ÖÇ344444353344
ÖÇ444344343254
ÖÇ54434433 243
ÖÇ643343432353
ÖÇ744343342344
ÖÇ853343443343
ÖÇ944343442343
ÖÇ1044343443333
ÖÇ1143343432343
ÖÇ1254343433343
ÖÇ1343343433333
ÖÇ1455353445444
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr