Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
402014492012BİTKİ KORUMA VE ISLAHISeçmeli473
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin bitki biyolojisinin uygulama alanları olan bitki koruma ve ıslahı alanında güncel teori ve pratik yeteneklerini kazandırmaktır. Öğrenciler, bitkilerin mikroorganizmalar, zararlılar ve yabancı otlar ve doğal çevre tarafından nasıl etkilendiğini, bulaşıcı hastalıkları ve biyotik ve abiyotik zarar faktörlerinin kontolü üzerinde çalışacaklardır. Bu dersin ıslah kısmında temel amaç, genetik ve fizyolojinin sağladığı temel bilgi ve teknoloji kullanılarak kültür bitkilerini geliştirmek ve genetik varyasyon ve bunun tarımda ve ormancılıkta sürdürülebilir bitki üretiminin değerlendirebilme yetisinin kazandırlabilmesidir
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. N.Ülkü KARABAY YAVAŞOĞLU, Assist. Prof. Dr. Lale YILDIZ AKTAŞ
Öğrenme Çıktıları
1Bitkilerin hastalık ve zararlılardan ve yabancı ot zararından nasıl etkilendiğini öğrenebilme
2Bitkilere hastalık oluşturan mikroorganizmaları sınıflandırabilme ve onlarla mücadele yöntemlerini öğrenebilme
3Epidemiyoloji fikrini anlayabilme
4Hastalık ve zararlılara karşı mücadele yöntemlerini (kültürel önlemler, bitki ıslahı, biyolojik ve kimyasal mücadele) öğrenebilme
5Bitki ıslahının genetik temellerini anlayabilme
6Mutasyonla haploid ve poliploid oluşturabilme ve kendine uyuşmazlık sistemlerini kavrayabilme
7Moleküler ıslah tekniklerinin genel prensiplerini tanımlayabilme
8Kantitatif genetiğin prensiplerini, kalıtsallık ve seleksiyon teorisini tanımlayabilme
9Kendine döllenen (otogam) ve yabancı döllenen (allogam) bitkilerin döllenme özelliklerini kavrayabilme
10Moleküler ve klasik ıslah tekniklerinin prensiplerini anlayabilme
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Bitki Korumaya Giriş, Bitki Hastalıkları, Kirleticiler: Hava Kirliliğinin Genel Nedenleri ve Yapraklarda Ortaya Çıkan Hasarlar, İnorganik Besin Eksiklikleri, Yabancı Otlar, Bitki Zararlıları, Fungal Hastalıklar, Bakteriyel ve Viral Hastalıklar, Hastalıklarla Mücadele Yöntemleri, Toprak Sterilizasyonu, Ticari Gübreler, Hormonlar, Bitki Islahına Giriş, Sistematik ve Terimler, Gen Merkezleri ve Bitki İntrodüksiyonları, Bitkilerde Üreme Biçimleri, Genetik İlkeler: Kendileme Koşullarında Populasyonun Yapısı, Kalitatif ve Kantitatif Karakterler, Poligenik Kalıtım, Gen Etkileşimleri, Kalıtım Derecesi, Otogam Bitkilerde Islah Yöntemleri: Melezleme Islahı, Geriye Melezleme Islahı, Klon Seleksiyonu, Allogam Bitki Populasyonlarının Genotipik Yapısı, Allogam Bitkilerde Seleksiyon ve Islah Yöntemleri
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Bitki Korumaya Giriş: Conservation, Protection ve Preservation, Hazard ve Risk, Hastalık Biliminin Tarihsel Gelişimi (Fitopatoloji), Bitkilerde Hastalık Oluşumu, Hastalık Kayıplarının Biyokimyasal ve Fizyolojik Nedenleri, Bulaşıcı (İnfeksiyöz) Hastalıklar Kirleticiler nedeni ile yapraklarda ortaya çıkan hasarların incelenmesi
2Bitki Hastalıkları: Bitkinin genetik yapısından ileri gelen hastalıklar, Çevreden ileri gelen hastalıklar, Bitkilerde Görülen Fizyolojik Hastalıklar Yabancı ot örneklerinin incelenmesi
3Kirleticiler: Hava Kirliliğinin Genel Nedenleri ve Yapraklarda Ortaya Çıkan Hasarlar, Hava Kirlenmesinin Bitkilere Etkileri, Hava Kirleticileri ve Zararları: Kükürt dioksit Yaralanmaları, fotokimyasal Duman Komplekslerinin Zararları, Floritler, Kirletici Partiküllerin Etkileri, Önlemler Bitki zararlıları koleksiyonunun incelenmesi
4İnorganik Besin Eksiklikleri: Azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, kükürt, magnezyum, demir, mangan, bor, çinko, bakır, molibden, sodyum ve klor noksanlıkarı. Yabancı Otlar: Tek Yıllık, İki Yıllık ve Çok Yıllık Yabancı Otlar, Tam Parazit ve Yarı Parazit Yabancı Otlar, Yabancı Otların Dolaylı Olarak Yaptıkları Zararlar, Yabancı Otlara Karşı Alınabilecek Koruyucu Önlemler, Yabancı Otlarla Savaşım Yöntemleri: Mekanik savaşım, Bitki Rekabeti (Allelopati), Biyolojik Savaş, Yakma, Kimyasal savaş Fungal, bakteriyel ve viral hastalık örneklerinin incelenmesi
5Bitki Zararlıları: Akarlar (Kırmızı Örümcekler), Afidler / Yaprak Bitleri, Yaprak Pireleri, Unlu Bit, Thripsler, Yaprak Galeri Sinekleri, Beyaz Sinek, Küçük Kabuk Yazıcı Böcekler, Haziran Böceği, Pis Kokulu Yeşil Böcek, Patates Böceği, Torbalı Koşnil Çam Kese Böceği, Süne, Meyve Testereli Arıları, Meyve Göz Kurtları, Elma İç Kurdu, Fidan Dip Kurtları, Tel Kurtları, Danaburnu, Kesici Kurtlar / Bozkurtlar, Altın Kelebek, Amerikan Beyaz Kelebeği, Yüzük Kelebeği, Bağ Çadır Tırtılı, Bağ Uyuzu, Nematodlar Hastalıklı örnek toplanması için Botanik Bahçesi ve Kampus gezisi
6Fungal Hastalıklar: Külleme, pas, rastık, Çavdar Mahmuzu, Erken Yanıklık, Geç Yanıklık (Mildiyö), Yaprak Lekesi, Kurşini Küf, Çürüklükler, Antraknoz, Çökerten (Ani Solgunluk), Solgunluk, Dutch elm disease, Fungal Hastalıklara Karşı Önlemler. Bakteriyel ve Viral Hastalıklar: Bakteriyel Yumuşak Çürüklük Hastalığı, Ateş Yanıklığı Hastalığı, Köşeli Yaprak Leke Hastalığı, Bakteriyel Yanıklık Hastalığı, Domates Kanser Hastalığı, Bakteriyel Leke Hastalıkları, Hıyar Mozaik Virüsü & Tütün Mozaik Virüsü, Sarı Yaprak Kıvırcıklık Virüsü, Stolbur Hastalıkları. Bakteriyel ve viral Hastalıklarla Mücadele yöntemleri İzmir Zirai Mücadele Enstitüsüne gezi
7Hastalıklarla Mücadele Yöntemleri: Tarımsal Mücadeleye Karar Vermede Rol Oynayan Faktörler. Kültürel Önlemler, Mekaniksel Mücadele, Fiziksel Mücadele, Karantina Önlemleri, Biyolojik Mücadele, Kimyasal Mücadele, Biyoteknik Mücadele, Dayanıklı Bitki Islahı ve Gen Aktarımı, Entegre Mücadele. Toprak Sterilizasyonu: Kimyasal Yöntem, Biyolojik Yöntem, Termoterapik Yöntem, Ticari Gübreler, Hormonlar Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Seralarına gezi
8Arasınav Ege Tarımsal Uygulama Araştırma Merkezine gezi
9Bitki Islahına Giriş: Bitki Islahı ve Dünya Beslenmesi, Türkiye’ de Bitki Islahı, Bitki Islahı ve Çevre Koruma. Kültür Bitkilerinin Gelişme Süreci, introgression, Yabani Türler ile Kültür Türleri Arasındaki Farklar. Sistematik ve Terimler: Klon, çeşit, hat, varyete, biyotip, ırk. Gen Merkezleri ve Bitki İntrodüksiyonları: Homolog seriler kanunu, Dünya Gen Merkezleri, gen erozyonu, gen bankaları, Germplazm (genetik materyal) kaynakları, yerli çeşitler İyi Tarım Uygulamalarının Prensipleri
10Bitkilerde Üreme Biçimleri: eşeyli ve eşeysiz üreme. Döllenme Mekanizmaları: Kendine Döllenen (Otogam) Bitkiler, Yabancı Döllenen (Allogam) Bitkiler. Vejetatif üreme, apomiksis, partenogenez Ekolojik ve organik tarım uygulamaları
11Genetik İlkeler: Kendileme Koşullarında Populasyonun Yapısı, Safhat Teorisi, Melez Populasyonlar, Melezlemenin Genetik Sonuçları. Kalitatif ve Kantitatif Karakterler, Kalitatif Karakterlerde Gen Etkileşimleri, Poligenik Kalıtım, Kalıtım Derecesi (Kalıtsallık), Kantitatif Özellik Lokusları (QTLs) Bitkilerde dayanıklılık ıslahı yöntemleri ve kulanım alanları
12Gen Etkileşimleri: Aditif (Eklemeli) Gen Etkisi, Transgresif Varyasyonlar (Transgresyon), Dominant Gen Etkisi, Süperdominantlık (Overdominansi), Epistasi, Komplemanter Gen Etkisi Transgen teknolojisi ile bitkilere dayanıklılık kazandırılması teknikleri
13Otogam Bitkilerde Islah Yöntemleri: Toplu Seleksiyon ve Teksel Seleksiyon (Saf Hat Islahı), Melezleme Islahı: Pedigri (Soy kütüğü) Yöntemi, Yığın (Bulk=Populasyon) Yöntemi, Değiştirilmiş Yığın Yöntemi, Erken Generasyon Testleri, Tek Tohum Dölü Yöntemi, Çift Haploid (Dihaploid) Yöntemi, Geriye Melezleme Islahı: Olağan geriye melezleme, Kademeli geriye melezleme, Çok hatlı geriye melezleme, Çift yönlü geriye melezleme (Konvergenz), Klon Seleksiyonu Kantitatif Özellik Lokuslarının (QTL) belirlenmesi için yöntemler
14Allogam Bitki Populasyonlarının Genotipik Yapısı, Hardy-Weinberg kuralı, İki Allelli Otozomal Lokus Durumunda, Genler Arasındaki Etkileşimlere Göre Gen Frekanslarının Hesaplanması. Dengeyi Bozan Etmenler: mutasyon, seleksiyon, göç (migration), Random Drift (Şans Etkisi) Ödev sunumları
15Allogam Bitkilerde Seleksiyon ve Islah Yöntemleri: Populasyon Islahı, Melezleme (Kombinasyon) Islahı, Soyiçi Üreme, Heterozis ve Melez Çeşit Islahı Laboratuar Sınavı
16Final Sınavı
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
DERS KİTABI: Sümer, S., “Bitki Koruma Bilimi” Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2008. Demir İ, Turgut İ., “Genel Bitki Islahı” EÜ Ziraat Fak. Bornova İzmir, 1999. YARDIMCI KİTAPLAR: Agrios, G.N. “Plant Protection” Fourth Edition. Academic Press, 1997.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
Ara Sınav175
Laboratuvar Sınavı125
TOPLAM100
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
Final Sınavı1100
TOPLAM100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri60
TOPLAM100
Dersin Sunulduğu Dil
İngilizce
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav122
Final Sınavı122
Derse Katılım14228
Laboratuvar14228
Rapor Hazırlama236
Rapor Sunma224
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma11010
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma11010
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)90
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14
ÖÇ1 1            
ÖÇ2  1           
ÖÇ3   1          
ÖÇ4    1         
ÖÇ5     1        
ÖÇ6      1       
ÖÇ7       1      
ÖÇ8        1     
ÖÇ9         1    
ÖÇ10              
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr