Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
9105056192007Doğal Dil İşlemeSeçmeli118
Dersin Seviyesi
Doktora
Dersin Amacı
Dersin hedefi öğrencilerin doğal dil işleme (DDİ) alanındaki temel kavramları anlamasını ve güncel araştırmalar konusunda fikir sahibi olmalarını sağlamaktır. Dersi başarıyla tamamlayan öğrencilerin dil bilgisini işleyen algoritmaları gerçekleyebilmeleri, ve dillerin hesaplama özelliklerini kullanarak yeni yöntemler geliştirebilmeleri beklenmektedir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Bahar Karaoğlan
Öğrenme Çıktıları
1Kural tabanlı ve istatistiksel metotlar ile DD analiz tekniklerini anlayabilme.
2DDİ çözümlemesinde belirsizlik probleminin anlaşılması ve giderilmesi tekniklerini kavrayabilme.
3Literatür taraması yaparak alanda mevcut araştırma ve uygulama yöntemlerini kavrayabilme.
4Söz dizimsel ve söz anlamsal DDİ yöntemlerini kavrayabilme.
5DDİ de derlemlerin önemini ve özelliklerini kavrayabilme.
6Dil modellerinin anlayabilme.
7Zipf kanunları ve N-gramların anlayabilme.
8Sözcük türü etiketleme yöntemlerini ve uygulama alanlarını kavrayabilme.
9Sözcük gövdeleme, kökleme yöntemlerini kavrayabilme.
10Söz öbeklerinin belirlenmesi yöntemlerini kavrayabilme.
11Makine tercümesi yöntemlerini kavrayabilme.
Öğrenim Türü
Örgün Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
İstatistiksel Yöntemleri anlama ve uygulama becerisi.
Dersin İçeriği
Bu ders doğal dil işleme konusunun çeşitli yönlerini içerir. Gövdeleme algoritmaları; morfolojik analiz, morfolojik belirsizlik gibi dil işleme görevleri için sonlu durum yöntemlerinin uygulanması; makine çevirisi ve bilgi çıkarsama gibi konuları kapsar..
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Giriş: DDİ konusu ve problemlerine genel bakış.
2 Olasılık: Olasılık teorisine giriş: modern DDİ'nın alt-yapısı, Olaylar ve sayma, birleşik ve durumsal olasılık, marjinaller, bağımsızlık, Bayes kuralı, Örnek DDI uygulamaları. problem çözümü
3Bilgi Teorisi: Bilgi Nedir?, "Gürültülü kanal" (İng. Noisy channel) problemi, "Shannon oyunu"(dil eksenli), Entropi/dağınım, çapraz-entropi, enformasyon kazancı - bazı dil olgularının uygulanması. problem çözümü
4Bilgi Teorisi: (devam) Zipf kanunları. okuma ve tartışma
5Dil Modellemesi ve Naive Bayes: Olasılıksal dil modelleme ve uygulamaları, Markov modeller, N-gram'lar, Bir kelimenin olasılığını tahmin etme ve SMOOTHING, Dilin üretilen modelleri, uygulaması: dilin otomatik tespiti.problem çözümü
6 Bilgi Çıkarsama: Bilgi kaynakları, Kural tabanlı yöntemler.okuma ve tartışma
7 İçerik Bağımsız Gramer'ler (İBG) için Söz Dizimi ve Gövdeleme: Gövdeleme,belirsizlikler, İçerik bağımsız Gramerler, Olasılıksal IBG'ler araştırma ve raporlama
8 Ara sınav
9Sözcük Türü Etiketleme ve HMM (Hidden Markov Models): Sözcük türü etiketleme kavramı, örnekler ve kullanımı; Penn külliyatı ve Brown derlemi; Olasılıksal (ağırlıklandırlmış) sonlu durum yöntemleri; HMM tanımı ve kullanımı.
10 En çok Belirsizlik Modeli: Söz öbeklerinin belirlenmesi yöntemleriaraştırma ve raporlama
11 Hesaplamalı Anlamlar: Anlam gösterimi, lambda hesabı, Söz dizimsel/anlamsal arayüzler, mantıksal çıkarsamalar.okuma ve tartışma
12 Derlem ve Diğer kaynaklar
13 Makine Çevirisi
14 DDİ mede Diğer Konular
15 Öğrenci Proje Sunumları
16 Yıl Sonu sınavı
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ders Kitabı: Jurafsky, D. and Martin, J. H. Speech and Language Processing. Prentice Hall: 2000. ISBN: 0130950696 Yardımcı Kitaplar: Manning, C. D. and H. Schütze: Foundations of Statistical Natural Language Processing. The MIT Press. 1999. ISBN 0-262-13360-1. Allen, J. Natural Language Understanding. The Benajmins/Cummings Publishing Company Inc. 1994. ISBN 0-8053-0334-0.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
TOPLAM0
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
TOPLAM0
TOPLAM0
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav133
Final Sınavı133
Derse Katılım14342
Problem Çözümü31030
Rapor Hazırlama21224
Proje Hazırlama15050
Proje Sunma2714
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma12020
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma13030
Okuma3824
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)240
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24
ÖÇ1353    3       4   4    
ÖÇ253  3  3         2      
ÖÇ3   3       54   52   4  
ÖÇ45 3 3  4       2    4   
ÖÇ5     2           4      
ÖÇ64 4     55     2   2    
ÖÇ75 23           3   3    
ÖÇ853   3  4      2   2    
ÖÇ953   3  4      2   2    
ÖÇ1053   3  4      2   2    
ÖÇ115       4      3   3    
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Ege University, Bornova - İzmir / TURKEY • Phone: +90 232 311 10 10 • e-mail: intrec@mail.ege.edu.tr